Prva dama voćara: Silvana Stojanović "majstor" i za kazanom

Kada se u Kotor Varoši pomene ime Silvana Stojanović svi će prvo da pomisle na voćarstvo. Ova dama je poznata po aktivizmu i nastojanju da održi proizvodnju voća u ovoj opštini koja ima idealne uslove za razvoj voća, naročito šljiva.

Mjesnu zajednicu Maslovare, gdje živi, prije rata naseljavalo je više od 4.000 stanovnika, a danas su mnoge kuće prazne. Stanovništvo se odselilo ali i dalje ima entuzijasta koji ne žele da se prekine tradicija. Među njima su Silvana i njen suprug Milenko koji uzgajaju kruške i žitarice.

Aktivna u udruženju voćara

Među više od 300 stabala krušaka preovladava sorta Viljamovka, a oprašivači su Santa Marija, Abate Fetel, Junska ljepotica i Trevuška. Osim rakija, Stojanovići proizvode i med, propolis kapi, likere. Silvana duži niz godina predsjednica je i Udruženja proizvođača voća Kotor Varoš.

Ovo je jedno od rijetkih udruženja u Republici Srpskoj koje ne postoji samo na papiru već i nešto radi. Skoro svake godine organizuju se posjete ili odlasci na sajmove, kao i podjela sadnica članovima. Inače, u ovoj opštini najviše se sade šljive, a ima i krušaka i jabuka.

"Ništa nije lako i za sve što se želi uraditi čovjek mora da se i potrudi. Imam dobru saradnju sa ostalim članovima, uglavnom su to proizvođači šljiva. Nastojim da svake godine vidimo i naučimo nešto novo jer, bez usavršavanja, nema napretka", kaže Silvana.

Mraz šteti voću

Posljednjih godina proizvođačima voća najviše problema pričinjava mraz. "Najgore je što se pojavljuju kasni mrazevi, a pošto su Maslovare na većoj nadmorskoj visini, voće kasnije cvjeta, nekih 10 do 15 dana u odnosu na Banjaluku", navodi ova voćarka i dodaje kako se često dešava da kasni aprilski mrazevi desetkuju rod, naročito šljiva i krušaka.

Inače, domaćine smo zatekli u prepjecanju rakije od šljiva. Milenko ističe da bez nje ne može zamisliti nijednu godinu. Kao i u većini krajeva maltene sve što se ispeče se i popije.

"Vadim je na 67 stepeni, sačekam par mjeseci pa je razblažim na 42 stepena. Tako radim i sa rakijom od krušaka. Nije dobro ako je rakija jača. Nosili smo uzorke i na nekoliko sajmova i izložbi i osvajali smo nagrade za kvalitet", pojašnjava Milenko.

Dobra saradnja sa nadležnim 

I ove godine domaćini planiraju da ispeku oko 1.000 litara rakije, što viljamovke, što šljivovice. Silvanin svekar 77-godišnji Miladin, zadužen je za "kvalitet".

Toplo vrijeme stvara probleme - voćke trebaju zimu

Udruženje proizvođača voća Kotor Varoš godinama organizuje i pokazne rezidbe voća, u saradnji sa Resorom za pružanje stručnih usluga u poljoprivredi, pri Ministarstvu poljoprivrede Republike Srpske. Što se tiče saradnje sa lokalnom zajednicom, Silvana ističe da bi mogla biti bolja.