Luk srebrnjak u negrijanim plastenicima: Za branje već krajem februara

Crni luk (Allium cepa L.) je dvogodišnja biljka, koja u prvoj godini obrazuje korijen, mladi luk i zrelu lukovicu, a u drugoj cvjetonosno stablo, loptastu cvast i sjeme. Mladi se proizvodi u zaštićenom prostoru (tuneli, plastenici) uz pokrivanje agrilom ili agrotekstilom. On ima razvijeno lažno bijelo stablo i šest do osam zelenih listova, dok se zrele glavice vade u aprilu i maju.

Srebrnjak sadrži znatno manju koncentraciju sumpornih jedinjenja (alicina) u poređenju sa klasičnim crnim lukom. Ima sladak i blag ukus, dok crni luk izaziva suzenje očiju zbog sumpora. Uz to sadrži dosta vitamina C (mladi listovi oko 3 do 4 mg/100 g), šećera i veći procenat vode, do 90 %.

Otporan na hladnoću

Crni luk, a time i luk srebrnjak, prolazi kroz stadijum jarovizacije na temperaturi tri do 10^oC. Jarovizacija se odvija samo u prisustvu izvesnog minimuma hranljivih materija. Zato jarovizacijom ne mogu biti zahvaćene mlade biljčice prije nego što razviju tri do četiri lista.

Otporan je na hladnoću. Dobro ukorijenjene mlade biljke mogu bez oštećenja podnijeti temperature i do - 25^oC. U odnosu na druge kulture koje se uzgajaju u zimskom periodu, luk srebrnjak ima nešto skromnije zahtjeve.

Optimalna temperatura za uzgoj luka je 15 - 18°C. Vlažnost zemljišta se kreće oko 70% PVK, a optimalna reakcija zemljišta je 6,7 - 7,5 pH. Pokrivanje agrilom ili agrotekstilom debljine 17 do 19 g/m² omogućuje uspješan rast i kada se vanjska temperatura spusti do -10°C. Za kvalitetan srebrnjak neophodno je obezbijediti zdrav i kvalitetan sadni material, odnosno rasad, ukoliko primjenjujemo proizvodnju "srebrnjaka" rasadom.

Kreće rano sa vegetacijom u proljeće

Priprema zemljišta za rasađivanje srebrnjaka sastoji se uz dodatak NPK u zavisnosti od plodnosti zemljišta (obično 40 do 50 grama NPK đubriva po m²). Direktno đubrenje stajnjakom se ne preporučuje, sem pod prethodni usjev, koji je bio u plasteniku. Zemljište se ore na dubinu od 20 - 25 cm, potom se isfrezira i poravna. Markiranje gredica (bankova) širine 120 cm sa razmakom između gredica 40 cm je priprema pred sadnju rasada luka srebrnjaka.

Sorte za proizvodnju:

• Majski srebrnjak: Najpopularnija i najsigurnija sorta za jesenje rasađivanje. Izuzetno je otporan na niske temperature bez grijanja. Ako se rasadi u oktobru, u nezagrijavanom plasteniku kreće rano sa vegetacijom u proljeće, dajući mekan, sočan mladi luk intenzivno zelene boje, dok krupne bijele glavice (oko 50 g) formira već tokom maja.
• Aprilski srebrnjak: Sazrijeva u aprilu, po čemu je i dobio ime. Dobar je izbor ako se kombinuje berba - dio počupa u martu kao mladi luk, a ostatak ostavi da se potpuno razvije. Glavice su pogačastookrugle, težine oko 40 grama.

Od stranih sorata za preporuku su:

• Pompei: Sorta veoma kratke vegetacije. Ima snježno bijelu unutrašnjost i veoma nježne listove, što je idealno za rani plasman na tržište.
• Barleta: Sitnija, ali izuzetno brza sorta. Često se sadi gušće u plastenicima ako je za cilj isključivo rana berba mladog luka krajem februara, jer formira savršeno pravo bijelo lažno stablo bez tendencije prijevremenog formiranja glavice dok su dani kratki.

Rasađivanje u oktobru

Rasađivanje srebrnjaka obavlja se krajem septembra i u oktobru. Rasad za sadnju treba da ima tri do četiri razvijena lista i dužinu oko 15 cm. Neposredno pred sađenje, rasad se klasira po veličini, uz istovremeno prekraćivanje listova i korijena za 1/4 do 1/5. Sadi se ručno pod sadiljku na malim površinama ili sadilicama rasada u plasteničkoj proizvodnji. Rasad se proizvodi i u "kontejnerima". Rastojanje sadnje na formiranim gredicama ili bankovima iznosi 20-30 x 10-12 cm.

Šta je najvažnije u proizvodnji luka srebrnjaka iz rasada?

Kod proizvodnje luka iz rasada, tokom jeseni može se primijeniti jedno, rjeđe dva zalivanja. Neposredno po ukorjenjivanju vrši se prihranjivanje. Obavezno u jesen i tokom zime vrši se provjetravanje plastenika, čim temperatura pređe 5 do 6oC i kada je sunčano.

Zalivanje od oktobra do januara svesti na minimum. U proljeće, čim to bude moguće (februar), izvesti kultiviranje na četiri do sedam centimetara dubine, sa prihranom azotnim đubrivima. Obično se prihranjuje u februaru KAN-om sa oko 30 grama po m². Najbolje je tada i pojačati zalivanje, naročito ako je instaliran sistem "kap po kap".

Za jelo već krajem februara

Kao mladi luk srebrnjak sa berbom se počinje od kraja februara i traje tokom marta i aprila. Biljke dostižu tržišnu zrelost kada imaju šest do osam razvijenih listova i visinu od oko 35 do 40 cm. Prednost negrijanog plastenika je što mladi stiže i do mjesec dana ranije nego sa otvorenog polja.

Berbi luka srebrnjaka, kao zrele glavice, pristupa se tokom aprila i maja. Prinos: 20 - 35 t/ha.

Dodajte agroklub.ba u omiljeni Google izvor