Kako se kalemi lubenica na vrg?

Vrg - tikva sudovnjača, natega, jurgeta (Lagenaria vulgaris) ima bolje razvijen korijenov sistem, koji je i otporniji na bolesti od korijena lubenice što omogućava bolju ishranu biljke, zbog snažnijeg korijenovog sistema i povećan prinos. Ukoliko se lubenica kalemi isključivo na vrg - miris, aroma i okus lubenice ostaju isti, odnosno karakteristični za sortu ili hibrid - Citrulus vulgaris Schard. (Thumb).

Priprema materijala za kalemljenje

Radi naklijavanja uzima se dezinfikovano sjeme vrga i lubenice, stavlja u rijetko pletenu platnenu vrećicu i potapa u mlaku vodu (oko 25^oC) i u njoj drži uz povremeno vađenje dok ne počne da bubri. Močenje sjemena traje 10 - 15 sati, s tim što sjeme vrga zbog deblje sjemenjače naklijavamo dan ranije.

Kada nabubri treba ga staviti na vlažnu tkaninu, upijajući papir, gazu u sloju pet do šest centimetara i pokriti te držati u toplom prostoru (20 - 25^oC). Treba ga povremeno miješati i nakvasiti. Kada klice počnu da probijaju sjemenjaču treba obaviti sjetvu i to:

• sjeme vrga u pripremljene saksije (promjera 10 - 12 cm i visine 12 - 15 cm) na dubini tri centimetra koje se zatim stavljaju u topli zaštićeni prostor ili toplu prostoriju,
• sjeme lubenice u plitke sandučiće na međusobnoj udaljenosti pet do šest centimetra i dubini tri centimetra ukoliko se planira gajenje rasada u toplom zaštićenom prostoru ili toploj prostoriji,
• sjetva se obično obavlja u toku marta ili do polovine aprila.

Zasijane saksije slažu se u topli zaštićeni prostor (plastenik, staklenik, topla prostorija i drugo), kao i kod gajenja rasada lubenice, jer objema usjevima treba obezbijediti iste uslove za nicanje biljaka (temperatura 25 - 28^oC, vlažnost supstrata 75 - 80 odsto PVK, dobro provjetravanje, a nakon nicanja i dovoljno svjetlosti).

Za vrijeme nicanja biljaka temperatura treba da bude oko 25^oC. U ovoj fazi mjere njege rasada sastoje se u redovnom zalivanju i provjetravanju prostora. Čim se pojave kotiledoni i potjera srednji list (prvi pravi list) pravi je momenat za kalemljenje.

Prije početka kalemljenja prostor treba dobro provjetriti, svesti temperaturu na oko 10^oC. Biljke lubenice koje se koriste za kalem-grančice treba izvaditi i njihov korijen staviti u posudu sa mlakom vodom kako bi se spriječilo venuće. Zatim se u prostoriju donesu saksije sa biljkama vrga koje treba da su sličnog uzrasta kao i biljka koja se kalemi. Uzimaju se odabrane biljke vrga, istog prečnika kao kalem-grančice lubenice.

Tehnika kalemljenja

Postupak kalemljenja u otvor je sljedeći: žiletom pažljivo što bolje isjeći vegetativnu kupu podloge (pupoljak iznad kotiledona-klicinih listića), odnosno vrga. Dobro zašiljenom čeličnom žicom ili šilom (poprečni presjek zašiljenog dijela da je u obliku kvadrata, odnosno da su žica ili šilo zašiljeni kao jako visoka piramida) izdubiti otvor na stablu podloge - između kotiledonih listića. Otvor treba da je dubok oko 1,5 do dva centimetra. Žica ili šilo su prečnika dva milimetra.

Zatim presjeći koso žiletom ili skalpelom stabljičicu kalem-grančice lubenice, na oko dva do 2,5 cm ispod kotiledonih (klicinih) listića. Sa stabljike se skida pokožica i dio tkiva ispod nje. Oštećeni dio stabljike treba da je što duži, ali najviše do 1,5 cm, zaoštren u vidu klina. Postavlja se u otvor stabljike podloge (vrga), a listovi podloge i plemke da budu unakrsno postavljeni zbog boljeg pristupa svjetlosti. Nakalemljeno mjesto pažljivo se omota tankim slojem gaze ili vate, eventualno blago stisne štipaljkom.

U zaštićenom toplom prostoru održava se temperatura na 22 do 25^oC, a vlažnost vazduha na oko 90 - 95  odsto. Kalemljene biljke se odmah zaliju, zaštićeni prostor pokrije - zasjenjuje nekoliko dana (tri do četiri) od direktne sunčeve svjetlosti da bi se sačuvala vlažnost sredine, a onda zaštićeni prostor ili prostoriju postepeno osvjetljavati, blago provjetravati i biljčice po potrebi zalivati.

Obično šest do sedam dana poslije kalemljenja na datom mjestu formira se kalus, srastanje podloge i plemke, pa se omotač od gaze ili vate može potpuno ukloniti. Njegova uloga bila je u tome da pričvrsti komponente na spojnom mjestu, sačuva neophodnu vlažnost i zaštiti ozlijeđeno tkivo biljke od vanjskih zagađivanja. Sve listove, koje se pojave na podlozi, treba odstraniti izuzev kotiledona.

Postupak

Pri kalemljenju u procjep postupak izgleda ovako:

Između kotiledona podloge odstrani se vegetativna kupa (pupoljak) i na tom mestu žiletom ili skalpelom napravi rez (procjep) dužine 1,5 cm. Uzima se plemka lubenice, odsječe se žiletom dva centimetra ispod kotiledona i zareže u obliku klina. Zatim se plemka postavi u procjep podloge i to tako da kotiledoni čvrsto naliježu jedan na drugi. Međutim, uspjeh u kalemljenju je veći kada su kotiledoni unakrst postavljeni. Mjesto na kome je biljka spaja sa drugom zavije se vatom.

Odnjegovane kalem sadnice iznose se iz zaštićenog prostora i sade kada plemka - lubenice ima tri do četiri prava lista, odnosno kada to dozvole vremenske prilike.