Gdje je domaći voćar između 17 tona jabuke po hektaru i duplo veće cijene na polici?

Svjetski dan jabuke obilježava se 21. oktobra - tradicija je krenula iz Velike Britanije na ovaj dan 1990. godine s ciljem skretanja pažnje na raznolikost sorti, očuvanje starih stabala i podršku malim proizvođačima. I danas se, većinom u Velikoj Britaniji prave velike manifestacije i događaji povodom ovog dana, a s vremenom ova tradicija prihvaćena i u svijetu.

Kod nas se ovom datumu ne pridaje veliki značaj, iako računica pokazuje da je jabuka, odmah iza šljive, i dalje stub našeg voćarstva.

Gdje smo sa brojkama?

U ukupnoj strukturi voćarske proizvodnje u Bosni i Hercegovini, jabuka je na drugom mjestu sa 35% učešća, odmah iza šljive koja drži 53%.

Prema podacima iz prošle godine, stabla jabuke u BiH prostiru se na više od 14.500 hektara, a prosječan ostvareni prinos iznosio je 17 tona po hektaru.

U Federaciji BiH lani je proizvedeno 37.932 tona, dok je u Republici Srpskoj rod iznosio 22.803,5 tona jabuke.

Ono što proizvođače najviše dotiče je cjenovni raskorak. U protekle dvije godine prosječna otkupna cijena jabuke bila je 1,10 KM/kg, dok su potrošači tu jabuku plaćali duplo više - u prosjeku 2,20 KM/kg.

Od starih sorti do moderne proizvodnje

Jabuka (Rosaceae) potiče iz Centralne Azije, a današnji Kazahstan smatra se jednim od njenih područja porijekla. Divlji predak današnje domaće jabuke (Malus domestica) jeste vrsta Malus sieversii, koja i danas raste u planinskim predjelima Centralne Azije.

Odatle se postepeno širila prema zapadu, preko područja Puta svile, a tokom vremena se ukrštala s drugim divljim vrstama jabuka. Tako je nastala jabuka kakvu danas poznajemo. Prvi podaci o kultivaciji jabuke ukazuju da je jabuka vjerovatno bila uzgajana i prije 500. g.p.n.e. Riječ je o dugovječnoj kulturi čije drvo može poživjeti i preko stotinu godina. Danas u svijetu postoji više od 7.500 sorti.

"Najpoznatije domaće sorte jabuka su budimka, kolačara, šumatovka, čačanska pozna, petrovača, prijedorska zelenika i druge, a od svjetskih sorti Granny Smith, Jonathan, Idared i Golden Delicious", navodi Milovan Ćućić, iz Poljoprivredne savjetodavne službe Republike Srpske (PSSRS).

U svjetskoj proizvodnji kontinentalnog voća jabuka zauzima prvo mjesto, zato je obično i zovu kraljicom voća.

Pristupačno voće

Za kupce je ona i dalje najpristupačnije voće, ali i jedna od najkompletnijih namirnica. Jedna jabuka srednje veličine ima oko 95 kalorija, ali sadrži oko 4 grama vlakana (10-15% dnevnih potreba), zbog čega drži sitost. Bogata je vitaminima C, A, E i kompleksom vitamina B. Sadrži pektin i antioksidanse koji sprečavaju oksidaciju LDL holesterola, a brojne studije potvrđuju da redovna konzumacija smanjuje rizik od kardiovaskularnih oboljenja i moždanog udara.

Dan jabuke je prilika da se skrene pažnja na domaći proizvod, skrati put od voćnjaka do trpeze i promovišu lokalni proizvođači.

"Mogu se također podržati mali i lokalni proizvođači ili kupiti od komšija ili zasaditi drvo jabuke", podsjeća Ćućić.

Kroz historiju i narodna vjerovanja, jabuka je imala poseban status. U mnogim vjerskim tradicijama i mitologijama smatrana je zabranjenim voćem, simbolom iskušenja, ali i spoznaje. Njeno prisustvo u kulturi i narodnom stvaralaštvu duboko je ukorijenjeno, pa je tako nezaobilazan motiv u brojnim bajkama. U moderno doba, od simbola tajni i čarolije postala je univerzalni simbol zdravlja i vitalnosti.

Dodajte agroklub.ba u omiljeni Google izvor