Arapska kraljevska porodica "zgrnula" 71 milion eura evropskih poljoprivrednih poticaja

Vladajuća kraljevska porodica Ujedinjenih Arapskih Emirata (UAE), Al Nahyan, ostvarila je više od 71 milion eura subvencija Evropske unije za poljoprivredu zahvaljujući velikim poljoprivrednim posjedima u Rumuniji, Španiji i Italiji, pokazala je prekogranična istraga organizacije DeSmog, objavljena u saradnji s Guardianom, španskim El Diariom i rumunskim G4Media.

Istraga je utvrdila da su kompanije i podružnice povezane s porodicom Al Nahyan i državnim investicijskim fondom ADQ između 2019. i 2024. primile najmanje 110 isplata iz evropskog sistema poljoprivrednih subvencija u okviru Zajedničke poljoprivredne politike (ZPP).

ZPP čini trećinu ukupnog budžeta Evropske unije i godišnje raspodjeljuje oko 54 milijarde eura evropskim poljoprivrednicima i ruralnim područjima.

EU podrške u rukama autoritarnog režima

Najveći dio novca završio je u rumunskoj kompaniji Agricost, vlasniku najveće farme u Evropskoj uniji, površine 57.000 hektara - pet puta veće od Pariza. Samo 2024. Agricost je dobio 10,5 miliona eura direktnih podrški, što je više od 1.600 puta iznad iznosa koji prima prosječna evropska farma.

Porodica Al Nahyan smatra se drugom najbogatijom na svijetu, s procijenjenim bogatstvom većim od 320 milijardi dolara, uglavnom zahvaljujući naftnim rezervama Emirata. Na čelu porodice nalazi se šeik Mohamed bin Zayed Al Nahyan, predsjednik UAE-a i vladar Abu Dhabija.

Kritičari upozoravaju da evropske subvencije završavaju u rukama autoritarnog režima koji je često optuživan za zatvaranje aktivista, kriminalizaciju homoseksualnosti i kršenja ljudskih prava, uključujući navode o mučenju, koje UAE odbacuje.

Prema podacima istrage, širenje emiratskog agrarnog utjecaja u Evropi odvijalo se uglavnom preko kompanije Al Dahra, koju je osnovao predsjednikov brat šeik Hamdan bin Zayed Al Nahyan. Godine 2018. Al Dahra je za oko 230 miliona eura kupila Agricost, a dvije godine kasnije fond ADQ preuzeo je polovinu kompanije. Iako aktualna vlasnička struktura nije javno poznata, DeSmog navodi da je Al Dahra i dalje povezana s članovima kraljevske porodice.

Od 2012. Al Dahra je kupila i više farmi u Španiji, gdje obrađuju više od 8.000 hektara zemljišta i koje su između 2015. i 2024. primile više od pet miliona eura CAP subvencija.

Strukturni problem ZPP-a

Farme u Rumuniji i Španiji proizvode lucernu i druge kulture za stočnu hranu, pri čemu je velik dio proizvodnje namijenjen izvozu u zemlje Zaljeva. Al Dahra ima dugoročni ugovor s vladom UAE-a za snabdijevanje stočnom hranom, posebno za brzo rastući sektor mliječne industrije.

ADQ je 2022. kupio i kompaniju Unifrutti, proizvođača svježeg voća procijenjene vrijednosti od 830 miliona dolara. Analiza DeSmoga pokazuje da su italijanske farme Unifruttija u tri godine nakon preuzimanja dobile najmanje 186.000 eura evropskih subvencija.

Istraga dodatno ukazuje na strukturni problem sistema ZPP-a: subvencije se uglavnom određuju prema veličini zemljišta, zbog čega najveći zemljoposjednici dobivaju najveći dio novca. Guardian je još 2024. objavio da je samo 17 milijardera između 2018. i 2021. primilo više od tri milijarde eura evropskih poljoprivrednih podrški.

Evropska komisija zato je predložila reformu ZPP-a za razdoblje 2028.–2034., kojom bi se izravna plaćanja ograničila na 100.000 eura godišnje po poljoprivredniku. Komisija smatra da bi potpore trebalo "bolje usmjeriti", posebno prema manjim farmama.

Faustine Bas-Defossez iz organizacije European Environment Bureau (EEB) izjavila je da ZPP "ne pomaže evropskim poljoprivrednicima, nego bogati najimućnije zemljoposjednike”, dodajući da sada "čak finansira autokratske režime”.

Austrijski europarlamentarac Thomas Waitz rekao je da je riječ o "skandalu koji se skriva naočigled”, istaknuvši da 99 posto evropskih poljoprivrednika prima manje od 100.000 eura subvencija te da novac "nije bio namijenjen naftnim dinastijama".

Iznos bi mogao biti i veći

Istraga također naglašava da je teško utvrditi stvarne korisnike evropskih subvencija jer države članice objavljuju samo imena izravnih primatelja, a ne krajnjih vlasnika. Zbog toga bi stvarni iznos evropskog novca koji završava kod zaljevskih kraljevskih porodica mogao biti i znatno veći.

UAE danas kontrolira oko 960.000 hektara poljoprivrednog zemljišta širom svijeta, uključujući posjede u Africi, Južnoj Americi i Evropi. Ta ekspanzija dio je strategije prehrambene sigurnosti zemlje koja zbog ekstremne klime i nedostatka vode uvozi čak 90 posto hrane.

Stručnjaci upozoravaju i da je teško razdvojiti državni novac od privatnog bogatstva vladajuće porodice. Marc Valeri sa Univerziteta Exeter tvrdi da u UAE-u "ne postoji jasna granica između državnih i porodičnih finansija", jer je riječ o "vrlo autoritarnom i represivnom režimu”.