Zadnje aktivnosti

Posljednje aktivnosti korisnika mogu vidjeti samo registrirani korisnici.

Online korisnici

Online korisnike Agrokluba mogu vidjeti samo registrirani korisnici.
Za potpune funkcionalnosti ovih servisa, prijavi se.

Promo

  • Period mirovanja
  • 08.12.2023. 10:30

Koji su periodi zimskog mirovanja voćki i zašto kajsija strada od proljetnih mrazeva?

Zimsko mirovanje traje pet do šest pa i više mjeseci, u zavisnosti od geografske širine i nadmorske visine mjesta gdje se gaje voćke.

Foto: Julijana Kuzmić
  • 104
  • 8
  • 0

Zimsko mirovanje obezbjeđuje određeno ispoljavanje otpornosti voćaka prema mrazevima, a s tim u vezi i prilagođenost klimatskim promjenama u određenoj eko sredini. U nekim krajevima sa blagom klimom (Kalifornija, južna i severna Afrika, Izrael i drugo) često je otežano ili onemogućeno kretanje voćaka čiji je period dubokog zimskog mirovanja dug.

Potperiodi

Taj period je dosta dug u godišnjem ciklusu umjereno-kontinentalnih (listopadnih) voćaka. Traje pet do šest pa i više mjeseci, u zavisnosti od geografske širine i nadmorske visine mjesta gdje se gaje sadnice.

Zašto rezati voćke zimi i do koje temperature?

Prema Kurindinu, zimsko mirovanje voćaka dijeli se u tri potperioda:

  • početno;
  • duboko (konstituciono) i
  • prinudno.

Međutim, Stanković (1977) zimsko mirovanje voćaka je podijelio u četiri potperioda:

  1. početno;
  2. biološko (duboko, prirodno, fiziološko, obavezno);
  3. ekološko (prinudno mirovanje, zimski san) i
  4. završno mirovanje.

Prvi i četvrti potperiod su prijelazni - iz vegetacije u latentni život i iz latentnog života u vegetaciju.

Biološko mirovanje se javlja u novembru i decembru

Početno zimsko u stvari predstavlja prelaz iz vegetacije u zimsko mirovanje. Ono nastaje od momenta otpadanja lišća i traje do pojave prvih jačih mrazeva. Ne ističe se ni svojim trajanjem ni nekom kvalitativnom osobenošću.

Početno kreće sa opadanjem lišća (Foto: Gordana Nastić)

Biološko mirovanje (duboko, prirodno, fiziološko, obavezno zimsko) uslovljeno je nasljednim činiocima i javlja se bez obzira da li uslovi sredine prinuđavaju voćke da završe vegetaciju ili ne. Ovo mirovanje se javlja u listopadnih voćaka i u suptropskim krajevima ili u staklenicima i traje oko dva mjeseca. Obično se javlja u novembru i decembru.

Trajanje biološkog zimskog je nejednako i zavisi od voćne vrste ili sorte, a u izvjesnoj mjeri i od uslova sredine. U vezi dužine trajanja sve vrste mogu se podijeliti u dvije grupe:

  1. sa kratkim i nestabilnim i
  2. sa dugim i stabilnim biološkim mirovanjem.

Prvoj grupi pripadaju: badem, kajsija, neke japanske šljive, višnja, jabuka petrovača, neke sorte krušaka, trešanja i neki tipovi dženarike. U ove vrste voćaka biološko zimsko mirovanje traje samo 15 do 30 dana. Poslije tog roka, ako su uslovi sredine povoljni, voćke ulaze u potperiod ekološkog (prinudnog), u kome je moguće buđenje vegetacije. Drugoj grupi pripadaju sljedeće vrste: većina sorti jabuka, krušaka, trešanja, bresaka, šljiva požegača, bjelošljiva, trnošljiva i neki biotipovi dženarike. Kod njih biološko traje 45 do 60 dana, poslije čega one ulaze u potperiod ekološkog zimskog mirovanja.

Ovo biološko, fiziološko mirovanje je od posebnog značaja za većinu listopadnih vrsti, zato što samo voćke koje su bile dovoljno dugo izložene temperaturama nižim od 7oC mogu u proljeće normalno i bez smetnji da kreću i cvjetaju.

Ekološko mirovanje traje do marta ili aprila

Ekološko (prinudno) zimsko je u stvari produžetak fiziološkog mirovanja i traje do početka kretanja vegetacije, obično do marta ili aprila, što zavisi od niza činilaca, a posebno od klimatskih. Uglavnom je uslovljeno činiocima sredine koji onemogućavaju (stopiraju) vegetaciju, pa se zato i naziva prinudnim mirovanjem. Među klimatskim činiocima presudna je temperatura. Ako se u tom potperiodu temperatura povisi, onda se ovo mirovanje prekida. To potvrđuje i činjenica da odsječene cvijetne grančice krajem decembra ili početkom januara i držane u teglama sa običnom vodom na sobnoj temperaturi, već poslije šest do 12 dana počinju da cvjetaju i listaju.

Ekološko zimsko mirovanje je u stvari produžetak fiziološkog  (Foto: Julijana Kuzmić)

Osim toga, u godinama kada su ispoljena veća temperaturna kolebanja, dolazi do oštećenja na dijelovima stabla, koja su izložena jačem zagrijavanju, u vidu pucanja kore na deblu i skeletnim granama. Ova pojava je česta na južnim stranama, gdje uslijed intenzivnijeg zagrijavanja i velikih oscilacija u dnevnim i noćnim temperaturama dolazi do pucanja kore na deblu i stvaranja takozvanih "ožegotina".

Dužina zimskog zavisi od nasljednih bioloških osobina

Završno zimsko mirovanje, kao što je ranije pomenuto predstavlja prelazni potperiod iz latentnog života u vegetaciju. Dužina ovog potperioda zavisi od nasljednih bioloških osobina voćne vrste i sorte, a isto tako i od temperature sredine.

Ovaj potperod je posebno kratak u evropskih sorti kajsija, pa otuda one, samo ako je desetak dana temperatura iznad 15oC, počinju da cvjetaju i listaju. Stoga kajsija često strada od proljetnih niskih temperatura.


Tagovi

Zimsko mirovanje voćaka Period mirovanja voćaka Potperiodi mirovanja voćaka Izmrzavanje kajsija Ožegotine Listopadne voćne vrste


Autor

Stanko Nekić

Više [+]

Diplomirani inženjer agronomije, specijalizovan za voćarstvo, vinogradarstvo, ratarstvo, povrtarstvo i fitomedicinu.

Izdvojeni tekstovi

KLUB

I grčki poljoprivrednici protestuju. Hiljade njih, iz cijele zemlje okupilo se u utorak na centralnom trgu u Atini. Traktore su parkirali ispred zgrade parlamenta u najvećem protestu do sada. Razlog okupljanja su sve veći troškovi proizvodn... Više [+]