AgroKlub.ba

\

Ratarstvo

Dobrodošli na AgroKlub.ba!


Zaboravljena lozinka?
Novi korisnik - Registracija!

Gdje se nalazim? AgroKlub.ba » Ratarstvo » Kukuruzni moljac - prijetnja i povrću i cvijeću

Kukuruzni moljac - prijetnja i povrću i cvijeću

Kukuruzni moljac

Kukuruzni moljac - prijetnja i povrću i cvijeću

Datum: 18.04.2017. 10:00

Kategorija:

Ratarstvo

Kukuruzni moljac ili kukuruzni plamenac Ostrinia nubilalis je štetočina kukuruza, posebno usjeva kukuruza šećerca, ali pričinjava velike štete na povrću i cvijeću.

Kukuruzni moljac ili kukuruzni plamenac Ostrinia nubilalis je štetočina kukuruza, posebno usjeva kukuruza šećerca, ali pričinjava velike štete na povrću i cvijeću. Od povrtarskih kultura najugroženija je paprika, a od cvijeća hrizantema. Pored ovih poljoprivrednih kultura pričinjava štete na: suncokretu, dinji, krompiru, pamuku, celeru, lubenici, krastavcu, daliji, tikvama, paradajzu, prosu, hmelju, konoplji, sirku i mnogim drugim. Vrsta vodi porijeklo iz Evrope, ali je rasprostranjena po cijelom svijetu.

Karakteristike štetočine i štete koje pričinjava

Kod kukuruznog moljca je izražen polni dimorfizam, ženke su veće od mužjaka. Raspon krila kod ženki se kreće od 24 do 32mm. Boja krila kod ženki se kreće od svijetložute do svijetlo smeđe. Na krilima se nalaze talasaste pruge tamnije obojene. Mužjaci su sitniji, vitkog tijela i tamnije obojeni. Kukuruzni moljac u našim uslovima može razviti dvije generacije, a u povoljnim godinama razvija i tri generacije. Prezimljava larva ubušena u ostatke kukuruza. Zimske larve prolaze preobražaja kada se prosječna temperatura tokom proljeća kreće od 15 do 16ºC u uslovima povišene vlage. Faza lutke traje od 10 do 25 dana i pod uticajem je vremenskih prilika.

Pretjerana vlažnost i niske temperature izazivaju propadanje lutki. Let prve generacije leptira kukuruznog moljca započinje od sredine maja i nastavlja se tokom mjeseca juna. Pojava leptira se poklapa sa pojavom metlice kukuruza. Prvo se pojavljuju mužjaci, a zatim ženke. Druga generacija leptira se javlja tokom jula i augusta. Moljci su aktivni tokom sumraka i noći kada mogu da prelete 20km, najčešće 2 do 3km, u potrazi za biljkama kukuruza. Tokom dana leptiri se skrivaju na dojoj strani listova mahunarki, usjeva žitarica, biljaka koje formiraju živice.

Kukuruzni moljac u našim uslovima može razviti dvije generacije, a u povoljnim godinama razvija i tri generacije.

Nakon dopunske ishrane ženke polažu jaja sa donje strane lista kukuruza, najčešće pored lisnog nerva, ili na stabljiku u grupicama od 20 do 70 komada. Jedna ženka može da položi od 250 do 400 jaja. Svježe položena jaja su bijela dok sa starošću postaju tamnija. Ženke polažu jaja u razvučenom periodu od 25 dana. Opstanak jaja i piljenje larvi je pod direktnim uticajem temperature i vlažnosti vazduha. U uslovima kada je temperatura vazduha iznad 30ºC i vlažnost vazduha ispod 30% dolazi do masovnog propadanja jaja. Niska vlažnost vazduha dovešće do uginuća i 90% larvi. Oprimalni uslovi za opstanak jaja i piljenje larvi je temperatura vazduha između 18 i 30ºC i visoka vlažnost vazduha.

Najviše napada šećerac

Nakon što se pojave mlade larve se hrane na površini lista, muškim cvjetovima u metlici, smještaju se u osnovi listova. Prisustvo larvi se prepoznaje po rupicama koje prave na listovima. Starije larve su ubušuju u stabljiku na koljencu i njihov ulaz se prepoznaje po izgriženom tkivu i izmetu na ulazu. U jednom stablu se može naći više larvi. Larve se prvo nalaze u gornjem dijelu stabljike i zatim se spuštaju u središnji dio stabljike. Prisustvo larvi može dovesti do loma stabljike što je najopasnije ako do loma stabljike dođe ispod klipa kukuruza. Takođe, prisustvo larvi se može ustanoviti i po lomu metlice.To zaustavlja nalijevanje zrna i dovodi do propadanja klipa u zavisnosti od faze razvoja u kojoj se klip nalazi.

Larve često prodiru i u klip kukuruza što dovodi do deformacije klipa i oštećenja zrna. Larve prave hodnike duž drške klipa što dovodi do loma klipa kukuruza, slabijeg nalijevanja zrna i pojave trulenja. Hodnici larve su ulazna vrata za prouzrokovače trulenja i druga oboljenja što kasnije rezultira povećanim sadržajem toksina u kukuruzu. Larve se razvijaju tokom 3 do 5 sedmica. Larve druge generacije prezimljavaju u stabljici kukuruza na visini od 50 do 70cm.

Kod kukuruza najviše napada kukuruz šećerac i pričinjava ozbiljne štete. Kod merkantilnih kukuruza napada hibride i sorte sa najviše proteina.

Na povrću i cvijeću štete izaziva larva koja se ubušuje u plodove i cvjetne glavice. Na mjestu ulaza larve u plod veoma brzo dolazi do pojave trulenja i propadanja ploda. Najveće štete na povrću su tokom jula i augusta, a najveće štetu su na paprici za kiselenje i za ajvar. Na hrizantemama larve se ubušuju u stabljiku i dovode do njenog propadanja, ona se suši i vene.

Mjere zaštite

U zaštiti od kukuruznog moljca se koriste agrotehničke, mehaničke, biološke i druge mjere. Osnovna mjera za suzbijanje kukuruznog moljca je uništavanje kukuruzovine u kojoj prezimljavaju larve kukuruznog moljca. Da bi se u potpunosti eliminisale štete od ove štetočine potrebno je ukloniti osušene biljke kukuruza sa polja tokom jeseni i ranog proljeća, a obavezno prije mjeseca maja. Najbolje bi bilo da se kukuruzovina sa napadnutih polja uništi spaljivanjem, korištenjem za stelju.

Mehanički se uništava usitnjavanjem kukuruzovine i njenim zaoravanjem, ali dio populacije larvi preživi u usitnjenim komadima.

Brojnost kukuruznog plamenca je pod velikim uticajem vremenskih prilika i tokom sušnih godina broj jedinki se drastično smanjuje. Razvoju kukuruznog plamenca pogoduju optimalni uslovi, temperatura vazduha između 20 i 30ºC i vlažnost iznad 80%, kao i gust sklop usjeva koji je karakterističan za savremene hibride. Gust sklop obezbjeđuje povišenu vlažnost što pogoduje štetočini.

Let leptira kukuruznog plamenca se prati pomoću svjetlosnih lovnih lampi u koje se hvataju leptiri i prebroji se broj uhvaćenih jedinki.

Najveće štete na povrću su tokom jula i augusta, a najveće štetu su na paprici za kiselenje i za ajvar. Na hrizantemama larve se ubušuju u stabljiku i dovode do njenog propadanja, ona se suši i vene.

Prisustvo moljca može da se zabilježi i vizuelnim pregledom biljaka kukuruza gdje se gleda broj položenih jajnih legala, veličina legla, embrionalni razvoj i momenat piljenja.

Prag štetnosti na kukuruzu je 10% napadnutih biljaka, a na kukuruzu šećercu taj prag je niži i iznosi 5%. Ekonomski prag štetnosti je 60 do 80 larvi na 100 biljaka kukuruza. Ekonomski prag za kukuruz šećerac je 0 larvi. Naručitu pažnju obratiti na kukuruz šećerac koji se sije u postrnoj sjetvi.

Parazitska osica

Redovan pratilac kukuruznog plamenca je parazitska osica Trichogramma ssp. I pojedinih godina svojim prisustvom reguliše brojnost kukuruznog moljca. Ova osica se koristi u biološkoj zaštiti kukuruza od kukuruznog moljca. Osica se uzgaja i prema utvrđenom broju kukuruznog moljca pušta se u polja pod kukuruzom u broju od 10.000 do 20.000 jedinki/ha. Osim ovih parazitskih osica kukuruznog moljca napadaju i drugi parazitski insekti, parazitska muha.

Kod sjetve poštovati plodored. Usjeve paprike zasnivati dalje od usjeva kukuruza. Najznačajnija mjera zaštite kukuruza je uklanjanje kukuruzovine prije leta kukuruznog plamenca tokom proljeća i poštovanje plodoreda.

Tretiranje kukuruza se vrši u periodu leta leptira ili piljenja mladih larvi koje se zadržavaju na površini lista. Kada se larve ubuše u tkivo biljke praktično je nemoguće uništiti.

Foto: Bigstcokphoto/stockasso

Broj pregleda članka: 1425; Uspješnost članka: 140.25

Tagovi: Štete, Kukuruz, Zaštita, Kukuruzni moljac

Ključne riječi članka: kukuruzni, moljac, prijetnja, i, povrcu, i, cvijecu, kukuruza, kukuruznog, larve, tokom, larvi, moljca, štete, vazduha, generacije, vlažnost, leptira, propadanja, kukuruzni, plamenca, povrću, moljac, uslovima, najveće, šećerac, klipa, stabljike, prisustvo, stabljiku, osica, ženke, pričinjava, temperatura, biljaka, usjeva, trulenja, parazitska, jedinki, kukuruz, polja, kukuruzovine, dovodi, kukuruzu, lista, uticajem, proljeća, kreće, cvijeću, augusta, 30ºc, pojave, napada, najviše, ubušuju, kukuruznog moljca, kukuruznog plamenca, kukuruzni moljac, kukuruz šećerac, prisustvo larvi, temperatura vazduha, tokom jula, vlažnost vazduha, temperatura vazduha između, povoljnim godinama razvija, razviti dvije generacije, može razviti dvije


Ranka Vojnović

Svi tekstovi autora

Autorica Ranka Vojnović

Ranka je diplomirani inženjer poljoprivrede sa dugogodišnjim iskustvom u povrćarstvu, zaljubljenik u organsku poljoprivredu i druge oblike alternativne poljoprivrede poput biodinamike i permakulture.